Македонско-англиски речник на проектниот менаџмент
Термините што струката ги користи - на македонски и на англиски, со објаснување во една-две реченици. Ниту еден македонски термин овде не е измислен: секој е преземен од објавен извор, и изворот е наведен до него.
Нема термин што одговара.
А
агилен
Agile
Пристап кон работата што испорачува во кратки циклуси, ги прифаќа променливите барања и се прилагодува според повратните информации.
Извор[2]
активност
Activity
анализа на исплатливост на трошоците
Cost-benefit analysis (CBA)
Споредба на трошоците и придобивките на проектот низ времето, со и без проектот, за да се оцени дали се исплати.
Извор[3]
анализа на учесниците
Stakeholder analysis
Систематско идентификување на засегнатите страни и нивните интереси, влијание и очекувања.
Извор[3]
анализа на чувствителност
Sensitivity analysis
Проверка колку се менува исходот на проектот кога се менуваат клучните претпоставки (трошок, побарувачка, рокови).
Извор[6]
артефакт
Artifact
Б
барање
Requirement
буџет
Budget
В
Г
Гантов дијаграм
Gantt chart
исто така: гантограм; гант чарт
грант/неповратна помош
Grant
Директна, некомерцијална исплата за финансирање на активност, без очекување за враќање.
Извор[3]
Д
Девелопери
Developers
Во Scrum: луѓето посветени на создавање употреблив инкремент во секој спринт, без оглед на специјалноста.
Извор[2]
Дефиниција за Завршено
Definition of Done (DoD)
Заедничкиот опис на квалитетот што работата мора да го достигне за да се смета за дел од инкрементот.
Извор[2]
Дневен Scrum
Daily Scrum
Дневен настан од 15 минути во кој Девелоперите го проверуваат напредокот кон Целта на Спринтот и го прилагодуваат планот.
Извор[2]
договор
Contract
Е
евалуација
Evaluation
исто така: оценување
екс пост евалуација
Ex-post evaluation
Евалуација што се спроведува по завршувањето на проектот, за да се оценат неговите вистински резултати и влијание.
Извор[6]
емпиризам
Empiricism
Принципот дека знаењето доаѓа од искуството, а одлуките се носат врз основа на набљуденото - основата на Scrum.
Извор[2]
ескалација
Escalation
Пренесување на проблем или одлука на повисоко ниво на овластување кога не може да се реши на тековното.
Извор[12]
ефективност
Effectiveness
Степенот до кој се постигнати целите.
Извор[3]
ефикасност
Efficiency
Колку добро вложувањата се претворени во резултати - резултатите во однос на трошокот и времето.
Извор[3]
З
зависност
Dependency
задача
Task
засегната страна
Stakeholder
исто така: учесник; интересент
затворање
Closing
И
изведувач
Contractor
Организацијата или лицето на кое му е доделен договор за извршување на работата.
Извор[3]
известување
Reporting
извештај за напредокот
Progress report
Извештај за тоа што е направено во периодот, што следува и што кочи.
Извор[3]
извештај за проектен статус
Status report
Периодичен извештај за тоа каде е проектот во однос на планот.
Извор[4]
извори на верификација
Sources of verification
Во логичката рамка: каде и како ќе се добијат информациите за секој показател.
Извор[3]
извршување
Executing
излезни резултати
Output
Она што проектот директно го произведува - делумен или целосен производ на некоја активност.
Извор[3]
иницирање
Initiating
Инкремент
Increment
исто така: Прираст
Конкретен, употреблив чекор кон Целта на Продуктот, додаден на сите претходни инкременти и проверен според Дефиницијата за Завршено.
Извор[2]
испитување
Inspection
исто така: проверка; инспекција
испорака
Deliverable
исто така: резултат
Секој единствен и проверлив производ, резултат или способност што мора да се произведе за да заврши процес, фаза или проект.
Извор[4]
К
квалитет
Quality
контрола на квалитет
Quality control (QC)
Проверка на испораките наспроти барањата и запишување на резултатите.
Извор[4]
контрола на промени
Change control
Процесот со кој промените се идентификуваат, документираат, одобруваат или одбиваат.
Извор[4]
корисник
Beneficiary
Оние што имаат придобивка од проектот, директно или на подолг рок.
Извор[3]
критичен пат
Critical path
крос-функционалност
Cross-functional
Тим што ги има сите вештини потребни за создавање вредност во секој спринт, без да зависи од други.
Извор[2]
Л
листа на планирани активности
Backlog
Подредена листа на сè што би можело да биде потребно во продуктот, или подмножеството избрано за еден спринт.
Извор[2]
Листа на планирани активности за Продуктот
Product backlog
Единствената, подредена листа на работа потребна за подобрување на продуктот; единствениот извор на работа за Scrum Тимот.
Извор[2]
Листа на планирани активности за Спринтот
Sprint backlog
Целта на Спринтот, ставките од листата избрани за спринтот и планот за нивна испорака.
Извор[2]
логичка рамка
Logical framework (Logframe)
исто така: логична рамка
М
матрица за правила и одговорности
Responsibility assignment matrix (RAM / RACI)
Табела што покажува која улога е одговорна, кој одобрува, кој се консултира и кој се известува за секој дел од работата.
Извор[4]
метод на критичен пат
Critical path method (CPM)
Техника за распоредување што ги пресметува најраните и најдоцните датуми за секоја активност за да го најде критичниот пат.
Извор[4]
мониторинг и контрола
Monitoring and controlling
мрежен дијаграм
Network diagram
Н
набавка
Procurement
исто така: набавки
О
обврска
Commitment
ограничување
Constraint
одговорност
Responsibility
одобрување
Approval
одредница
Milestone
исто така: главен настан; пресвртница
одржливост
Sustainability
опис на задачи
Terms of reference (ToR)
исто така: проектна задача
опсег
Scope
исто така: обем; делокруг
општа цел
Overall objective
Во логичката рамка: долгорочната придобивка за општеството кон која проектот придонесува, но не ја постигнува сам.
Извор[3]
основна линија
Baseline
исто така: основа
отчетност
Accountability
П
план за работа
Work plan
Распоредот на активности и ресурси потребни за да се постигнат резултатите и целта на проектот.
Извор[3]
планирање
Planning
Планирање на Спринтот
Sprint planning
Настанот со кој почнува спринтот: зошто е вреден, што може да се направи и како ќе се изврши работата.
Извор[2]
повик за доставување предлози
Call for proposals
Јавна покана за поднесување предлог-проекти за финансирање.
Извор[3]
показател
Indicator
почетен извештај
Inception report
Во проектите финансирани од ЕУ: првиот извештај, на крајот од почетниот период, со кој се ажурира дизајнот и се утврдува планот за работа.
Извор[3]
Преглед на Спринтот
Sprint review
Настанот кон крајот на спринтот во кој тимот и засегнатите страни го прегледуваат инкрементот и ја прилагодуваат листата за продуктот.
Извор[2]
претпоставка
Assumption
придобивка
Benefit
исто така: корист
прилагодување
Adaptation
исто така: адаптација
приод на логичка рамка
Logical framework approach (LFA)
Методот на планирање зад логичката рамка: анализа на учесниците, проблемите, целите и стратегиите, па матрицата и распоредите.
Извор[3]
прогноза
Forecast
Проценка на идните услови или резултати врз основа на она што се знае денес.
Извор[12]
програма
Program
проект
Project
проект менаџмент план
Project management plan
исто така: проектен план
Документот што опишува како проектот ќе се извршува, следи и контролира - ги обединува поединечните планови.
Извор[4]
проектен животен циклус
Project life cycle
исто така: животен циклус на проектот
Низата фази низ кои проектот минува од почетокот до крајот.
Извор[4]
проектен менаџер
Project manager (PM)
исто така: раководител на проект
проектен тим
Project team
проектен циклус
Project cycle
проектна повелба
Project charter
производ
Product
исто така: продукт
прототип
Prototype
Ран работен модел изработен за да се тестира идеја пред да се направи вистинското.
Извор[12]
проценка
Estimate
проценка на ризици
Risk assessment
исто така: анализа на ризик
Р
работен пакет
Work package
Најниското ниво во структурата за поделба на работата - дел од работата за кој може да се проценат и следат трошокот и траењето.
Извор[4]
ревизија
Audit
регистар на ризици
Risk register
Документот во кој се запишуваат идентификуваните ризици заедно со нивната анализа и планираните одговори.
Извор[7]
резерва
Contingency reserve
резервен план
Contingency plan
План на мерки што се преземаат само ако се појави одреден ризик.
Извор[3]
резултат
Outcome
исто така: исход
резултат
Result
релевантност
Relevance
Дали целите на проектот одговараат на вистинските проблеми, потреби и приоритети.
Извор[3]
ресурс
Resource
ретроспектива
Retrospective
Редовен состанок на кој тимот размислува како работел и договара што да подобри.
Извор[2]
Ретроспектива на Спринтот
Sprint retrospective
Настанот со кој се затвора спринтот: тимот гледа како работел и планира подобрувања.
Извор[2]
ризик
Risk
С
само-управување
Self-managing
Тим што внатрешно одлучува кој што прави, кога и како.
Извор[2]
следење
Monitoring
исто така: мониторинг
Сопственик на продуктот
Product owner
Едното лице одговорно за максимизирање на вредноста на продуктот и за управување со листата на планирани активности за продуктот.
Извор[2]
сопственост
Ownership
Активното учество на корисниците во проектот, така што резултатите остануваат нивни, а не на донаторот.
Извор[3]
спонзор
Sponsor
Лицето или групата што обезбедува ресурси и поддршка за проектот и одговара за овозможување на неговиот успех.
Извор[4]
Спринт
Sprint
Настан со фиксно траење од еден месец или помалку, во кој тимот претвора избрани ставки од листата во употреблив инкремент.
Извор[2]
спроведување
Implementation
исто така: имплементација
структура за поделба на работата
Work breakdown structure (WBS)
исто така: структура на поделба на проектната работа
Хиерархиска поделба на целокупниот опсег на работа на помали делови со кои полесно се управува.
Извор[4]
Т
тек на работа
Workflow
исто така: работен тек
тендер
Tender
Формална понуда за набавка на стока или за давање услуги по договорена цена, дадена како одговор на покана.
Извор[3]
транспарентност
Transparency
трошок
Cost
исто така: трошоци
У
управен комитет
Steering committee
исто така: проектен одбор
Група високи засегнати страни што го надгледува проектот, носи одлуки над овластувањата на проектниот менаџер и решава ескалации.
Извор[3]
управување со проектен циклус
Project cycle management (PCM)
исто така: раководење со проектен циклус
управување со проекти
Project management
исто така: проектен менаџмент; раководење со проекти
управување со промени
Change management
управување со ризици
Risk management
Ф
фаза
Phase
физибилити-студија
Feasibility study
Ц
цел
Objective
Цел на Продуктот
Product goal
Идната состојба на продуктот кон која Scrum Тимот планира - обврската врзана за листата на планирани активности за Продуктот.
Извор[2]
цел на проектот
Project purpose
Во логичката рамка: централната цел - промената за целната група за која проектот е директно одговорен.
Извор[3]
Цел на Спринтот
Sprint goal
Единствената цел на спринтот - обврската врзана за листата на планирани активности за Спринтот.
Извор[2]
целна група
Target group
Групата врз која проектот треба позитивно да влијае на нивото на неговата цел.
Извор[3]
P
PERT
Program evaluation and review technique (PERT)
Техника за проценка што ги пондерира оптимистичката, најверојатната и песимистичката проценка за секоја активност.
Извор[4]
S
Scrum
Scrum
Лесна рамка за решавање сложени проблеми во спринтови со фиксно траење, со три одговорности, пет настани и три артефакти.
Извор[2]
Scrum Мастер
Scrum master
Лицето одговорно Scrum да функционира - за тимот, за Сопственикот на продуктот и за организацијата.
Извор[2]
Scrum Тим
Scrum team
Мал, крос-функционален, само-управуван тим: еден Scrum Мастер, еден Сопственик на продуктот и Девелоперите.
Извор[2]
Термини на англиски
Acceptance criteria
The conditions a deliverable must meet before it is accepted.
Извор[1]
Adaptive approach
A development approach in which requirements evolve and the work is delivered in iterations. Agile is adaptive.
Извор[1]
Bottleneck
The step in a workflow whose limited capacity holds back everything after it.
Извор[1]
Business case
A documented justification for a project, weighing its expected benefits against its cost.
Извор[1]
Change request
A formal proposal to modify a document, deliverable or baseline.
Извор[1]
Communication plan
Who needs what information, when, in what form and from whom.
Извор[1]
Crashing
Shortening the schedule by adding resources, at added cost.
Извор[1]
Earned value(EV)
The value of the work actually completed, expressed in terms of the approved budget.
Извор[1]
Earned value management(EVM)
A method that combines scope, schedule and cost measurements to assess project performance and forecast the outcome.
Извор[1]
Fast tracking
Shortening the schedule by doing activities in parallel that would normally be done in sequence.
Извор[1]
Float
How long an activity can be delayed without delaying the project finish (total float) or the next activity (free float). Also called slack.
Извор[1]
Governance
The framework of authority, decision rights and oversight within which a project is run.
Извор[1]
Hybrid approach
A combination of predictive and adaptive elements chosen to fit the project.
Извор[1]
Issue
A current condition or situation that may affect the project objectives - a risk that has happened, or a problem being worked.
Извор[1]
Iteration
A short, fixed period in which a usable piece of the product is produced. A sprint is an iteration.
Извор[1]
Kanban
A method that visualises work on a board, limits work in progress and manages flow rather than fixed iterations.
Извор[1]
Kick-off meeting
The meeting that marks the start of a project or phase, aligning the team and stakeholders on objectives, roles and plan.
Извор[1]
Lean
A way of working that reduces waste and focuses on what creates value for the customer.
Извор[1]
Lessons learned
Knowledge gained during a project about what worked and what did not, recorded so future projects benefit.
Извор[1]
Minimum viable product(MVP)
The smallest version of a product that delivers value and yields learning about what to build next.
Извор[1]
Portfolio
The collection of projects, programs and operations an organisation manages as a group to meet strategic objectives.
Извор[1]
Predictive approach
A development approach in which scope, time and cost are set early and the work follows the plan. Also called waterfall.
Извор[1]
Project management office(PMO)
A unit that standardises project governance and shares methods, tools and resources across projects.
Извор[1]
Quality assurance(QA)
Making sure the processes used are the right ones and are being followed, so that quality is built in rather than inspected in.
Извор[1]
Resource leveling
Adjusting the schedule so that resource demand does not exceed what is available, usually by shifting activities.
Извор[1]
Scope creep
Uncontrolled growth of the scope without matching adjustments to time, cost and resources.
Извор[1]
Servant leadership
Leading by removing obstacles and serving the team’s needs rather than directing it.
Извор[1]
Statement of work(SOW)
A narrative description of the products, services or results to be delivered, often attached to a contract.
Извор[1]
Tailoring
Deliberately choosing and adjusting processes, methods and artifacts to suit the specific project.
Извор[1]
Triple constraint
The classic trade-off between scope, time and cost: changing one affects the others.
Извор[1]
User story
A short, plain-language description of a feature from the user’s point of view: who wants it, what, and why.
Извор[1]
Variance
A measurable departure from the baseline - in cost, schedule or scope.
Извор[1]
Velocity
The amount of work a team completes per iteration, used to forecast how much it can take on next.
Извор[1]
Извори
Правило на речникот: македонски термин влегува само ако е најден во објавен извор. Изворите се подредени по тежина - стандарди и официјални документи, па учебни програми, па општи речници.
- [1]PMI Lexicon of Project Management TermsСе отвора на друга страница
Project Management Institute
- [2]Водич за Scrum (2020), македонски преводСе отвора на друга страница
Schwaber & Sutherland; превод В. Петревски, А. Петревска · 2020
- [3]Речник на термини: Европската унија и претпристапната помош - дел „Управување со проектен циклус“Се отвора на друга страница
Секретаријат за европски прашања, Влада на РМ · 2007
- [4]Прирачник за управување со проекти (Основи на управување со проекти)Се отвора на друга страница
А. Богдановска Ѓ., Центар за управување со знаење, Скопје · 2020
- [5]Прирачник за ЕУ проектен дизајн и раководење со проектен циклусСе отвора на друга страница
Р. Пападимитров, И. Николовски, ИДСЦС (проект финансиран од ЕУ) · 2017
- [6]Прирачник за процесот на управување со јавни инвестицииСе отвора на друга страница
Министерство за финансии · 2025
- [7]Прирачник за финансиско управување и контролаСе отвора на друга страница
Министерство за финансии, Сектор за јавна внатрешна финансиска контрола
- [8]Википедија: „Раководење со проекти“Се отвора на друга страница
Википедија на македонски јазик
- [9]Предметна програма „Проектен менаџмент“ (МГТ 370)Се отвора на друга страница
Економски факултет - Скопје, УКИМ
- [10]
- [11]
- [12]
- [13]
Англиските термини го следат PMI Lexicon of Project Management Terms; објаснувањата се наши, со свои зборови, а не превод од PMI.
Забележавте грешка или знаете подобар термин?
Речникот е жив документ на Огранокот. Пишете ни со терминот и изворот во кој сте го сретнале.